Federacyjna Rzeczpospolita

Inne strony warte obejrzenia: flagi firmowe

Federacyjna Rzeczpospolita Sytuacja w Koronie po podpisaniu unii horodelskiej diametralnie się zmieniła. Zezwolono na tworzenie organów samorządu i sądownictwa ziemskiego według polskich wzorców. Nadanie bojarom ruskim przywilejów wydanych w latach 1434 i 1456 spowodowało rozszerzenie się nowej warstwy rządzącej w przyszłej Rzeczypospolitej, która przejmowała nie tylko wzorce prowadzenia polityki, ale i kultury polskiej, a poprzez to i zachodnioeuropejskiej. W środowisku Rusinów krystalizowała się w ten sposób nowa etniczna formacja. Podobne przywileje otrzymali następnie bojarzy na Litwie i na Rusi Litewskiej. Zmiany te przyczyniły się do zwiększenia napływu na te obszary magnaterii, która zakładała na Rusi swoje majątki i ściągała z Polski chłopów do pomocy. Na ziemiach ruskich należących do Litwy największym posiadaczem ziemskim był książę. Ogłoszony w 1454 roku przywilej nieszawski zabraniał królowi zwoływania pospolitego ruszenia bez zgody sejmików. Uchwała sejmowa z 1505 roku nihil novi (nic nowego), zabraniająca wprowadzania nowych praw bez zgody Izby Poselskiej, stanowiła kolejny etap kształtowania się ustroju demokracji szlacheckiej. Na obszarze dawnej Rusi Halickiej od połowy XV wieku powstały cztery sejmiki, wybierające posłów reprezentujących interesy miejscowej szlachty na sejmach walnych: dla województwa ruskiego w Sądowej Wiszni, dla ziemi chełmskiej – w Chełmie (od 1563 roku wyodrębnił się też sejmik ziemi halickiej, który zbierał się w Trembowli), dla województwa bełskiego – w Bełżcu, podolskiego – w Kamieńcu Podolskim. Nadawane wówczas przywileje zapewniały szlachcie udział w życiu politycznym i otworzyły drogę do poczucia przynależności do jednego „narodu politycznego” Korony Polskiej – bez względu na pochodzenie. Umocnienie unii polsko-litewskiej ułatwiło prowadzenie działalności kolonizacyjnej na słabo zaludnionych obszarach Podola i znajdującej się pod litewskimi rządami części Rusi. Szansa ekspansji na wschód wywarła znaczący wpływ na politykę państwa polskiego. Nasilenie kolonizacyjnej działalności na ziemiach ukraińskich doprowadziło do poszerzania się majątków magnackich i do powstania wielu samodzielnych ekonomicznie, a wraz z tym, i politycznie udzielnych księstw rządzonych przez kresowe „królewięta”. Rozwój folwarków i narastający wyzysk chłopów spowodowały próby oporu. W tych warunkach w 1490 roku na ziemi halickiej wybuchło powstanie ludowe, na którego czele stanął chłop Mucha z Bukowiny. Powstańców pokonało pospolite ruszenie szlacheckie.

Warto również przeczytać:

Jednolity system administracyjny
Po roku 1490 nastąpiły liczne bunty mieszczan – między innymi w 1541 roku w Bracławiu i Winnicy, w 1560 roku w Łucku. W 1525 roku król Zygmunt Stary wypowiedział się stanowczo przeciwko prawosławnym mieszczanom lwowskim, którzy skarżyli się na ograniczenia w możliwości nabywania posesji. Zakazał przyjmowania ich do cechów oraz zabrał im praw...

Korona Polska i Wielkie Księstwo Litewskie
Unia polsko-litewska, kształtująca się jako federacyjny związek Polski z Litwą w XV–XVII wieku, była tworzona i umacniana stopniowo aktami prawnymi podpisanymi w Krewnie, Wilnie, Radomiu, Horodle, Grodnie, Mielniku, a definitywnie w 1569 roku w Lublinie. Inicjatorzy zjazdu zjednoczeniowego zdawali sobie sprawę z tego, że dotychczasowe więzi, ...

Upadek Złotej Ordy
W XV wieku pretensje do ziem ruskich zaczęli zgłaszać wielcy książęta moskiewscy, którzy w 1476 roku przestali płacić daninę Złotej Ordzie. W latach 1428–1430 powstał chanat krymski, który przez ponad dwa kolejne wieki nękał południowo-wschodnie ziemie Rzeczypospolitej najazdami. W roku 1474, po zawarciu porozumienia moskiewsko-krymskiego, mi...

Znaczenie szlachty ruskiej
Na mocy postanowień unii lubelskiej w skład Rzeczypospolitej weszły wraz z innymi ziemiami wszystkie obszary rusko-ukraińskie. Ludność autochtoniczna (Autochton – rdzenny mieszkaniec danego kraju; tubylec) – mimo odrębnych cech kulturowych i wyznaniowych – stała się częścią społeczności państwa polskiego bądź związanego z nim Wiel...

Latyfundia magnackie
Unia lubelska przyczyniła się do rozszerzenia na południowych i wschodnich kresach Ukrainy licznej warstwy litewsko-ruskich latyfundystów. Na Rusi Czerwonej na posiadłości magnackie przypadało w początkach XVII wieku około 25 procent wsi, przy czym często bywały to majątki liczące powyżej pięćdziesięciu wiosek. Po przyłączeniu Naddnieprza czy Wołyn...

Menu

Partnerzy

Federacyjna Rzeczpospolita