Inne strony warte obejrzenia:
zadośćuczynienie za uszczerbek na zdrowiu
Mazepa podobnie jak Chmielnicki, dowodził dzielnym wojskiem, ale brakowało mu sprawnej kadry administracyjnej. Nie udało mu się zbudować fundamentów państwowości ukraińskiej, tym bardziej że jego władza była ustawicznie zagrożona przez środowiska skłonne do rebelii.
Sprawą wyzwolenia Ukrainy nie interesowały się państwa ościenne, które dostrzegały w tym kraju tylko sferę swych działań gospodarczych, politycznych i rezerwę militarną dla osiągnięcia własnych celów wojskowych.
Po bitwie połtawskiej dominującą pozycję na Ukrainie zdobyła Rosja.. hetman Skoropadski nie miał takiego autorytetu jak Mazepa. Starszyzna kozacka została podporządkowana carskim generałom. Wprowadzono urząd namiestnika, który miał bardzo rozległe uprawnienia. Wkrótce zlikwidowano autonomię Ukrainy lewobrzeżnej. Zniszczona została także Sicz zaporoska, która podczas wojny stanęła po stronie Mazepy.
Po śmierci Mazepy jego zwolennicy, którzy znaleźli schronienie w Mołdawii, wybrali na hetmana ukraińskiego szlachcica Filipa Orlika. Proklamował on kontynuowanie walki o polityczną odrębność Ukrainy i jej uniezależnienie od Rosji. Po nieudanych wyprawach podległych mu Zaporożców Orlik zrezygnował z walki zbrojnej przeciwko panowaniu Rosjan na Ukrainie i ograniczył się do walki dyplomatycznej. Wysyłał z Turcji do różnych ośrodków politycznych we Francji, Polsce i Szwecji memoriały z prośbą o pomoc. Na emigracji Orlik opracował projekt ukraińskiej konstytucji opartej na zasadach parlamentarnej demokracji, w szczególności podziału władz na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą.
Kolejni carowie, prowadząc politykę divide et impera (czyli dziel i rządź), wykorzystywali rozbieżność i rywalizację między hetmanem a starszyzną kozacką. Władze carskie dawały starszyźnie kozackiej do zrozumienia, że w razie nieposłuszeństwa należy spodziewać się buntu chłopów. W celu gospodarczego osłabienia polskiego pogranicza wydano w 1711 roku ukaz carski, zalecający Kozakom przesiedlenie się z Ukrainy prawobrzeżnej na lewobrzeżną, gdzie mieli otrzymać majątki o równowartości mienia pozostawionego w Rzeczypospolitej. Car nie zezwolił na ponowne zasiedlenie spustoszonej Siczy.
Zgodnie z podpisanym w 1712 roku w Adrianopolu układem pokojowym między Turcją i Rosją car zrzekł się prawa do Siczy zaporoskiej oraz do Prawobrzeża (poza Kijowem). Na zajętych terenach władze rosyjskie wykorzystywały każdą skargę chłopów na miejscową administrację ukraińską w celu ograniczenia kompetencji samorządu. Wskazywano na konieczność skrócenia samowoli starszyzny kozackiej wobec najuboższej ludności Ukrainy.
Copyright © 2007, Warto również odwiedzić: